Zorgplicht

Wat is zorgplicht?
De zorgplicht is de kern van passend onderwijs. Het principe gaat ervan uit dat ouders niet meer van het spreekwoordelijke kastje naar de muur worden gestuurd. De zorgplicht betekent dat de school een passend onderwijsaanbod moet doen aan leerlingen met een extra ondersteuningsbehoeften.

Voor wie?
Een schoolbestuur heeft zorgplicht voor de leerlingen die al op de school zitten én voor de leerlingen die schriftelijk worden aangemeld (een email kan al volstaan). Mochten ouders bij meerdere scholen aanmelden, heeft de school die hun eerste voorkeur heeft, zorgplicht.

Hoe werkt de zorgplicht in de praktijk?
De ondersteuning hoeft niet persé op de eigen school te worden aangeboden, want niet alle scholen kunnen alle soorten ondersteuning bieden. Echter, binnen 6 weken na aanmelding (deze periode mag de school met 4 weken verlengen) beoordeelt de school waarbij aangemeld is op basis van verzamelde informatie of ze tegenmoet kunnen komen aan eventuele ondersteuningsbehoeften van de leerling en of ze een passend programma kunnen bieden. Na maximaal 10 weken moet er uitsluitsel zijn (mocht die er nog niet zijn, zal de school de leerling voorlopig moeten plaatsen). Er zijn dan verschillende uitkomsten mogelijk:
- De leerling wordt aangenomen: hij/zij start op zo kort mogelijke termijn.
- De school moet besluiten dat ze de ondersteuning niet zelf kunnen bieden. Op dat moment moet de school conform de zorgplicht wél een aanbod doen bij een andere school binnen het samenwerkingsverband en zorgen dat de leerling daar kan worden ingeschreven.
Dat hoeft een school overigens niet alleen te doen. Het samenwerkingsverband speelt daarbij een belangrijke rol, omdat de schoolbesturen binnen het samenwerkingsverband moeten zorgen voor een dekkend aanbod van onderwijsvoorzieningen. Daarnaast kan de coördinator van het samenwerkingsverband een adviserende rol hebben.

Het kan ook zo zijn dat de school vol zit (zie ook het kopje transparant toelatingsbeleid).
Het schoolbestuur heeft dan geen zorgplicht in het kader van passend onderwijs voor deze leerling. Ook niet als het schoolbestuur de leerling op een wachtlijst plaatst. Maar het mag nooit zo zijn dat een samenwerkingsverband geen passende plaats biedt aan een leerling met extra ondersteuningsbehoeften. Je kunt spreken over wettelijke zorgplicht versus morele zorgplicht. Het samenwerkingsverband kan de school ondersteunen. In het geval van een afwijzing op basis van vol zitten, is het dan ook van groot belang dat het samenwerkingsverband op de hoogte wordt gesteld en dat besproken wordt hoe ouders ondersteund kunnen worden bij het vinden van een passende plek.

Transparant toelatingsbeleid
Een school mag een leerling alleen weigeren als de school vol is, mits er een transparant toelatingsbeleid is. Het moet voor ouders duidelijk zijn hoeveel plaatsruimte er op de school is en hoeveel aanmeldingen er zijn. Ook moet voor ouders altijd transparant zijn dat de aanmelding van hun kind op gelijke wijze is behandeld als alle andere aanmeldingen.
Toegestaan beleid
hierbij is bijvoorbeeld: toegepaste loting, de eerste aanmeldingen plaatsen en daarna werken met een wachtlijst, voorrangsregels toepassen voor bepaalde postcodegebieden of broertjes-zusjes-regelingen.
Bepaalde vormen van schoolbeleid zijn niet toegestaan, te weten:
- Beleid dat leerlingen met extra ondersteuningsbehoeften benadeelt ten opzichte van overige leerlingen.
- Beleid dat een maximum stelt aan de toelating van het aantal leerlingen dat extra ondersteuning nodig heeft.
- Beleid dat erop is gericht om voorrang te geven aan leerlingen zonder extra ondersteuningsbehoeften.

Wanneer geldt de zorgplicht (formeel gezien) niet
?
De zorgplicht geldt in een aantal gevallen niet:
- Als de school waar het kind is aangemeld vol is (zie eerder gemaakte opmerkingen).
- Indien de ouders weigeren de grondslag van de school te onderschrijven.
- Wanneer leerlingen bijvoorbeeld een taalachterstand hebben en extra ondersteuning nodig hebben om die achterstand in te lopen. Voor de bestrijding van achterstanden zijn middelen beschikbaar bij de scholen en de gemeenten.
- Bij aanmelding tot een instelling van cluster 1 of 2. Deze instellingen maken geen deel uit van de samenwerkingsverbanden passend onderwijs en hebben een eigen toelatingsprocedure.
- Bij inschrijving op een ander niveau dan de verwijzende school adviseert.